Ο ιός Covid-19 που παρουσιάζει τρόπον τινά το σχήμα μανιταριού, περιέχει στην επιφάνεια του πολλαπλές μικρές πρωτεϊνικές-ακίδες σαν τα αγκάθια του αχινού (εικόνα 2). Οι πρωτεΐνες αυτές καλούνται πρωτεΐνες της ακίδας και έχουν σημαντική ευθύνη για την καταστροφική δράση του ιού στον άνθρωπο. Είναι κατά κάποιον τρόπο το κλειδί με το οποίο ο ιός αφού αρχικά στοχεύσει τα κύτταρα του οργανισμού, προσκολλάται σε αυτά και τελικά εισέρχεται μέσα σε αυτά, με τελικό αποτέλεσμα την νόσο. Από την άλλη μεριά όμως η πρωτεΐνη-ακίδα του ιού, εκτός της ολέθριας δράσης της στον οργανισμό, έχει και σημαντικό αντιγονικό ρόλο. Δηλαδή είναι ένας ισχυρός παράγοντας που ενεργοποιεί τους μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού εναντίον του ιού.

Συγκεκριμένα, με την πρώτη εισαγωγή του συγκεκριμένου ιού στον οργανισμό, τα αμυντικά κύτταρα του ανθρώπου αναγνωρίζουν την πρωτεΐνη-ακίδα σαν ξένο σώμα εισβολέα και κινητοποιούν τα εντεταλμένα κατά του ιού κύτταρα (Τ και Β λεμφοκύτταρα). Τα Τ κύτταρα δρουν άμεσα έναντι του ιού καταστρέφοντας τον ενώ τα Β λεμφοκύτταρα έχουν σαν κύριο έργο την παραγωγή αντισωμάτων που μάχονται έναντι του ιού και τον αδρανοποιούν. Μερικά όμως από τα κύτταρα που προαναφέρθηκαν (Β και Τ λεμφοκύτταρα) έχουν την δυνατότητα να διατηρούν στην μνήμη τους τον μηχανισμό άμυνας έναντι του φονικού ιού και σε τυχόν επόμενη εισβολή του ιού να κινητοποιούνται ταχύτατα παράγοντας μεγάλο αριθμό αντισωμάτων που αποτρέπουν τη λοίμωξη.

Τις ιδιότητες αυτές των αμυντικών κυττάρων του οργανισμού εκμεταλλεύτηκαν οι επιστήμονες για να δημιουργήσουν τα mRNA εμβόλια. Τα εμβόλια αυτά περιέχουν σε μεγάλη ποσότητα μικρά κομμάτια (νανοσωματίδια) mRNA.

Η δράση αυτή των mRNA σωματιδίων εντοπίζεται στο πρωτόπλασμα των κυττάρων και όχι στον πυρήνα όπου υπάρχει το γενετικό υλικό (DNA) των κυττάρων.

Κατά την διάρκεια του εμβολιασμού στο άνω μέρος του βραχίονα, τα νανοσωματίδια του mRNA προσλαμβάνονται από τα κύτταρα του οργανισμού. Ακολούθως το mRNA περνώντας στο πρωτόπλασμα των κυττάρων μεταφέρει την εντολή για την παραγωγή σε μεγάλη ποσότητα της πρωτεΐνης-ακίδας ή ακόμα και τμήματα της εν λόγω πρωτεΐνης (εικόνα 3).

Η πρωτεΐνη ακίδα -που όπως προαναφέρθηκε όταν βρίσκεται στην επιφάνεια του ιού είναι η βασική και λειτουργικά υπεύθυνη πρωτεΐνη για τη καταστροφική δράση του ιού, εκτός του ιού είναι εντελώς ακίνδυνη, χωρίς καμιά βλαπτική επίδραση στον οργανισμό του ατόμου που εμβολιάζεται.

Μετά την παραγωγή της, τα κύτταρα του οργανισμού εκφράζουν την συγκεκριμένη πρωτεΐνη στην επιφάνεια τους (εικόνα 3).

Η πρωτεΐνη ή τα τμήματα της πρωτεΐνης αυτής, μακριά από την επιφάνεια του ιού μπορεί να είναι ακίνδυνη για τον οργανισμό όπως ήδη προαναφέρθηκε, διατηρεί όμως την ισχυρή την αντιγονική δράση της, δηλαδή κινητοποιεί τα κύτταρα τα επιφορτισμένα με την άμυνα του οργανισμού στην παραγωγή αντισωμάτων έναντι του ιού Covid-19.

Μετά τον εμβολιασμό, τα μικροσωματίδια του mRNA εισέρχονται στο πρωτόπλασμα των κυττάρων του οργανισμού όπου δίνουν την οδηγία στα οργανύλια του πρωτοπλάσματος για την μαζική παραγωγή της πρωτεΐνης ακίδα. Ακολούθως, η πρωτεΐνη ακίδα εκφράζεται στην επιφάνεια των κυττάρων και κινητοποιεί τα αμυντικά κύτταρα για την μαζική παραγωγή αντισωμάτων. Σε περίπτωση προσβολής του οργανισμού από τον ιό τα παραπάνω αντισώματα κινητοποιούνται και καταστρέφουν τον ιό αποτρέποντας τη λοίμωξη.

❝Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι ο πραγματικός κίνδυνος νόσησης από τον συγκεκριμένο ιό είναι πολύ μικρός για τις εγκυμονούσες μητέρες❞

Σε σχέση όμως με γυναίκες της ίδιας ηλικίας που δεν βρίσκονται σε εγκυμοσύνη οι συμπτωματικές έγκυες ασθενείς με COVID-19 διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν την νόσο σε βαρύτερη μορφή. Συγκεκριμένα οι εγκυμονούσες χρειάζονται συχνότερα εισαγωγή σε μονάδες εντατικής νοσηλείας, έχουν αυξημένη πιθανότητα να χρειασθούν μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και δυστυχώς παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου εξαιτίας της νόσου.

Επιπλέον, τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι η εγκυμονούσα που πάσχει από τον συγκεκριμένο ιό -ιδιαίτερα εκείνη που παρουσιάζει την νόσο σε σοβαρή μορφή- έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να γεννήσει πρόωρα.

Ευτυχώς και παρά το γεγονός ότι αν και σπάνια μπορεί ο ιός να περάσει στο έμβρυο, εν τούτοις δεν φαίνεται να προκαλεί σε αυτό συγγενείς ανωμαλίες.

Οι ειδικοί που ενημερώνουν το κοινό σχετικά με τους εμβολιασμούς έναντι του Covid-19, θα πρέπει να σταθούν στο σημείο αυτό και να καταβάλουν περισσότερη προσπάθεια ώστε να γίνει κατανοητό στον καθένα, ότι για την παρασκευή και τον έλεγχο των εμβολίων που πήραν μέχρι σήμερα έγκριση κυκλοφορίας από τις διεθνείς ανεξάρτητες υγειονομικές υπηρεσίες τηρήθηκαν αυστηρά όλα τα μέτρα που λαμβάνονται μέχρι σήμερα στην παραγωγή και την αξιολόγηση της ασφάλειας των εμβολίων.

❝δεν υπάρχουν ακόμα επαρκείς μελέτες που μπορούν να τεκμηριώσουν με απόλυτη ασφάλεια την καταλληλότητα και αποτελεσματικότητα των δύο παραπάνω εμβολίων στην εγκυμονούσα και το έμβρυο❞

Τα εμβόλια αυτά χρησιμοποιούν την πρωτοποριακή τεχνική των mRNA. Οι μέχρι σήμερα πληροφορίες που είναι διαθέσιμες και αφορούν τα συγκεκριμένα εμβόλια προέρχονται από περιστατικά που αφορούν μητέρες που έτυχε να μείνουν έγκυες είτε λίγο πριν τον εμβολιασμό είτε εμβολιάστηκαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και όχι από καλά οργανωμένες μελέτες.

Τα μόνα τεκμηριωμένα βιβλιογραφικά δεδομένα που υπάρχουν, αφορούν μελέτες που έγιναν πάνω στην δράση των δύο εμβολίων σε ζώα. Οι μελέτες αυτές στα πειραματόζωα έδειξαν ότι η χορήγηση των δύο mRNA εμβολίων που μελετήθηκαν δεν είχε καμιά επιβαρυντική επίδραση ούτε στην γονιμότητα της μητέρας αλλά ούτε και την εγκυμονούσα και το έμβρυο πειραματόζωο.

Παρά την έλλειψη καλά οργανωμένων μελετών στον άνθρωπο, η πλειοψηφία των ειδικών είναι αισιόδοξοι ότι, πολύ σύντομα, όσο προχωρούν οι εμβολιασμοί και συλλέγονται συνεχώς νέα δεδομένα, θα γίνει δυνατόν να επιβεβαιωθεί ότι τουλάχιστον τα δύο πρώτα mRNA εμβόλια που έχουν πάρει μέχρι σήμερα έγκριση είναι απόλυτα ασφαλή για την εγκυμονούσα και το έμβρυο.

Το Αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου Των Νόσων (CDC), το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων Γυναικολόγων (ACOG) αλλά και η Εταιρεία Εμβρυομητρικής Ιατρικής συμφωνούν ότι τα νέα εμβόλια mRNA COVID-19 (Pfizer / BioNTech και Moderna) έχουν πολύ μικρό κίνδυνο και μπορούν να χορηγούνται χωρίς δισταγμό σε έγκυες και θηλάζουσες. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO ) όμως είναι ακόμα πολύ προσεκτική στις ανακοινώσεις της σχετικά με τις γυναίκες που εγκυμονούν, και συνιστά μέχρις ότου υπάρξουν νεότερα ασφαλή δεδομένα τουλάχιστον, να μην χρησιμοποιείται οποιοδήποτε εμβόλιο κατά του ιού Covid -19 σε έγκυες γυναίκες, εκτός εάν το όφελος του εμβολίου υπερτερεί των πιθανών κινδύνων.

Υπάρχουν διαφορές από χώρα σε χώρα σχετικά με τις προτεραιότητες που δίνουν σε κάποιες ομάδες του πληθυσμού. Στις περισσότερες χώρες, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της άμυνας έναντι του ιού έχουν προτεραιότητα, ακολουθούμενοι από τα άτομα με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εάν νοσήσουν.

Η εγκυμονούσα λοιπόν μητέρα που σύμφωνα με τις οδηγίες που έχει θεσπίσει η χώρα μας έχει επιλεγεί για εμβολιασμό σύμφωνα με το επάγγελμά της, την ηλικία της και την πιθανή ύπαρξη επιβαρυντικών νοσημάτων θα πρέπει μόνη της και ελεύθερα να αποφασίσει εάν θα εμβολιαστεί ή θα περιμένει το πέρας της εγκυμοσύνης. Η κάθε γυναίκα που εγκυμονεί θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μεμονωμένο περιστατικό. Ακρογωνιαίος λίθος στην απόφαση θα πρέπει να είναι ο κίνδυνος που διατρέχει η συγκεκριμένη εγκυμονούσα μητέρα να μολυνθεί από τον ιό.

Μεγάλο ρόλο στην απόφαση θα πρέπει να παίζει κα η τυχόν ύπαρξη και άλλων νοσημάτων στην εγκυμονούσα όπως η υπέρταση, η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης. Η τελική απόφαση βέβαια ανήκει στη μητέρα η οποία θα πρέπει να βάλει στη ζυγαριά το όφελος και από την άλλη το πιθανό ρίσκο από το εμβόλιο…

Σαν χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται μια εγκυμονούσα μητέρα υγειονομικός (ιατρός, νοσηλεύτρια, μαία ή άλλο υγειονομικό προσωπικό) που αποφάσισε παρά την εγκυμοσύνη, να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή άμυνας κατά του ιού. Στην περίπτωση αυτή, η μητέρα αυτή, θα πρέπει να εμβολιαστεί οπωσδήποτε γιατί ο κίνδυνος μόλυνσης για αυτήν αλλά και η πιθανότητα να διασπείρει τον ιό στο περιβάλλον είναι πολύ μεγάλος. Το ίδιο ισχύει βέβαια και για κάθε άλλη εγκυμονούσα που δεν μπορεί να απομονωθεί επαρκώς και θεωρείται έστω και μερικώς εκτεθειμένη στην μόλυνση από τον ιό.

Ο ιατρός ή η ιατρική ομάδα παρακολούθησης της εγκυμοσύνης σε περίπτωση που συνυπάρχουν και άλλα νοσήματα, είναι εκείνοι που θα κατευθύνουν και θα συμβουλεύσουν τη μητέρα να λάβει την σωστή απόφαση σχετικά με τον εμβολιασμό με τον ιό covid-19, όταν φθάσει η σειρά της σύμφωνα με τις προτεραιότητες για εμβολιασμό που υπάρχουν στη χώρα μας.

Η μητέρα λοιπόν θα πρέπει να ενημερωθεί από τον ιατρό ότι:

1. Τα εμβόλια mRNA δεν είναι εμβόλια ζωντανών ιών, ούτε χρησιμοποιούν παράγοντες για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του εμβολίου που πολλές φορές ευθύνονται για κάποιες από τις παρενέργειες των εμβολίων. Η μητέρα επίσης θα πρέπει να ενημερωθεί ότι συμφώνα με τον μηχανισμό δράσης, τα παραπάνω εμβόλια περιέχουν μικρά τμήματα mRNA και όχι ζωντανούς ιούς ή ακόμα και τμήματα ιών που θα μπορούσαν να προσβάλλουν τη μητέρα ή το έμβρυο.

2. Τα εμβόλια mRNA -όπως περιγράφεται παραπάνω- περνούν στο πρωτόπλασμα των κυττάρων και δίνουν εντολή για την παρασκευή της ειδικής πρωτεΐνης της ακίδας ή τμήματος της πρωτεΐνης αυτής που περιγράφηκε λεπτομερώς παραπάνω. Τα νανοσωματίδια του mRNA των εμβολίων δεν εισέρχονται στον πυρήνα των κυττάρων του οργανισμού όπου φυλάσσεται το γενετικό υλικό των κυττάρων, ως εκ τούτου τα mRNA εμβόλια δεν μπορούν να προκαλέσουν γενετικές αλλαγές στο κύτταρο.

3. Τα νανοσωματίδια του mRNA των εμβολίων που περνούν στη μητέρα καταστρέφονται πολύ γρήγορα από τους ενζυμικούς μηχανισμούς του σώματός της και είναι απίθανο να διαπεράσουν τον πλακούντα και να προσβάλλουν το έμβρυο.

4. Οι παράγοντες ανοσίας που αναπτύσσονται μετά τον εμβολιασμό είναι δυνατόν να περνούν τον πλακούντα και να προστατεύουν το μωρό μετά τη γέννηση. Εν τέλει:

❝σε κάθε περίπτωση, η τελική απόφαση εάν θα εμβολιαστεί ή όχι ανήκει στη μητέρα. Οι ειδικοί αλλά και το συγγενικό περιβάλλον θα πρέπει να την υποστηρίξουν απόλυτα όποια και εάν είναι η απόφαση της!❞

❝ο τρόπος δράσης των εμβολίων που προαναφέρθηκαν (εμβόλια που χρησιμοποιούν τεχνικές- mRNA), και η εμπειρία δεκαετιών σχετικά με την χορήγηση άλλων εμβολίων χωρίς προβλήματα τόσο για το βρέφος που θηλάζει όσο και για τη μητέρα, οδήγησαν την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) και άλλες οργανώσεις που ασχολούνται με την υγεία, να απαντήσουν με σαφήνεια ότι οι μητέρες που θηλάζουν μπορούν να εμβολιαστούν με τα εμβόλια που έχουν εγκριθεί έναντι του ιού covid -19❞

Οι εντεταλμένοι παιδίατροι ή μαίες όταν έχουν να αντιμετωπίσουν μια μητέρα που θηλάζει και είναι διστακτική εάν θα πρέπει να εμβολιαστεί ή όχι θα πρέπει να ενημερώσουν την μητέρα ότι:

1 ) Τα mRNA εμβόλια δεν περιέχει ζωντανούς ιούς που θα μπορούσαν να περάσουν μέσω του μητρικού γάλακτος στο βρέφος που θηλάζει και να προκαλέσουν νόσο,

2) τα μικροσωματίδια του mRNA που περνούν στο σώμα της μητέρας μέσω του εμβολίου δεν μπορούν να βλάψουν την μητέρα ή το βρέφος γιατί καταστρέφονται πολύ γρήγορα από τους ενζυματικούς μηχανισμούς της μητέρας,

3) πολύ πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι:

❝τα αντισώματα κατά του ιού Covid -19 που παράγονται στον οργανισμό της μητέρας μετά τον εμβολιασμό, είναι πολύ πιθανόν να περνούν μέσω του μητρικού γάλακτος στον βρεφικό οργανισμό και να δημιουργούν ένα σημαντικό τείχος προστασία για το βρέφος που θηλάζει.❞

Υπάρχουν τρείς σοβαροί λόγοι που πρέπει να παρακινήσουν τους γονείς να σπεύσουν να εμβολιάσουν τα παιδιά τους που είναι πάνω από 12 ετών:

1. Ο εμβολιασμός προφυλάσσει την ζωή και την υγεία των παιδιών τους που καλούνται να εμβολιαστούν (παιδιά μεγαλύτερα των 12 ετών και των νεαρών εφήβων). Μετά από την σχεδόν πλήρη επικράτηση της μετάλλαξης Δ, τα επιδημιολογικά δεδομένα που αφορούν την νοσηρότητα των παιδιών έχουν καταρρίψει τον μύθο ότι ο ιός δεν προσβάλει τα παιδιά. Το ίδιο μύθος αποδεικνύεται η πεποίθηση ότι ακόμα και εάν τα παιδιά αυτά νοσήσουν η πορεία της νόσου θα είναι ήπια χωρίς επιπλοκές.Είναι γεγονός ότι σε σύγκριση με τους ενήλικες μικρότερος αριθμός παιδιών αναλογικά νοσούν από τον ιό και στο μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών που νοσούν η νόσος είναι ηπιότερη. Δυστυχώς όμως φαίνεται ότι τους τελευταίους μήνες στη χώρα μας -όπως και σε όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες- μετά και την επικράτηση του στελέχους Δ, ένας όχι ευκαταφρόνητος αριθμός παιδιών νοσεί από τον συγκεκριμένο ιό.

   Σε ένα ποσοστό των παιδιών που νοσούν, η πορεία της νόσου είναι σοβαρή με επικίνδυνες επιπλοκές, που απειλούν ακόμα και τη ζωή του παιδιού όπως οι σοβαρές λοιμώξεις των πνευμόνων. Μια επίσης σπάνια, αλλά πολύ επικίνδυνη επιπλοκή της νόσου, είναι το πολύσυστηματικό φλεγμονώδες σύνδρομο των παιδιών “multisystem inflammatory syndrome in children”. Η επιπλοκή αυτή εάν εκδηλωθεί μετά την λοίμωξη από τον ιό Covid-19 απειλεί σοβαρά την ζωή του παιδιού αλλά και την μελλοντική πορεία της υγείας του, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό από τα παιδιά χρειάζεται νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Σε ένα επίσης μεγάλο ποσοστό τα συμπτώματα διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

   Οι πρόσφατες στατιστικές στις ΗΠΑ (μέσα Αυγούστου 2021) δείχνουν ότι το ποσοστό των λοιμώξεων στα παιδιά δεκαπλασιάστηκε σε σχέση με τα ποσοστά στο τέλος του Ιουνίου, προφανώς λόγω της μετάλλαξης Δ . Το ποσοστό αυτό κυμαίνεται γύρω στις 1,9 λοιμώξεις στα 100.000 παιδιά. Το ίδιο αυξημένο είναι και το ποσοστό των παιδιών που χρειάσθηκαν την παραπάνω περίοδο μηχανική υποστήριξη της αναπνοής (10 %), ενώ ένα 2% των παιδιών που νόσησαν από τον ιό Covid-19 έχασαν την ζωή τους. Τα αντίστοιχα ποσοστά στο τέλος του Ιουνίου ήταν σαφώς λιγότερα. 6% χρειάστηκαν μηχανική υποστήριξη και 1 % έχασε τη ζωή του.

2. Τα παιδιά που θα νοσήσουν αν και σε μικρότερο ποσοστό σε σχέση με τους ενήλικες όπως προαναφέρθηκε μεταδίδουν την νόσο στο περιβάλλον τους όπου ιδιαίτερα κινδυνεύουν τα ανεμβολίαστα άτομα αλλά και τα άτομα μεγάλης ηλικίας (παππούδες-γιαγιάδες) καθώς και τα νεότερα άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
3. Με τον εμβολιασμό των παιδιών θα αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των εμβολιασμένων ατόμων στον πληθυσμό, ώστε να χτιστεί το επιθυμητό τείχος ανοσίας που θα αποτελέσει το σημαντικότερο εμπόδιο στην παραπέρα εξάπλωση της νόσου. Το τείχος που προαναφέρθηκε θα είναι ένας σημαντικός φραγμός στην δημιουργία νέων μεταλλάξεων που μπορεί στο μέλλον να εμφανίσουν ακόμα μεγαλύτερη μεταδοτικότητα από το στέλεχος Δ . Ορατός είναι επίσης ο κίνδυνος μια νέα μετάλλαξη να είναι ανθεκτική στα γνωστά εμβόλια έναντι της νόσου αλλά και στα φάρμακα κατά του ιού ιό Covid-19 που κυκλοφορούν μέχρι σήμερα. Αντίθετα, το υψηλό τείχος ανοσίας που προαναφέρθηκε, θα οδηγήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα στο τέλος της πανδημίας χωρίς πολλά θύματα.

Tα εμβόλια αυτά χρησιμοποιούν την επαναστατική μεθοδολογία του m-RNΑ. To πρώτο εμβόλιο που εγκρίθηκε είναι το εμβόλιο Comirnaty της εταιρίας Pfizer/BioNT που χορηγείται σε δύο δόσεις με μεσοδιάστημα τις 3 εβδομάδες (21 ημέρες). Ακολούθησε η έγκριση του εμβολίου Spikevax της Moderna. Η δεύτερη δόση του συγκεκριμένου εμβολίου χορηγείται 4 εβδομάδες (28 ημέρες) μετά την πρώτη δόση. Είναι σημαντικό για τους γονείς και τα παιδιά να γνωρίζουν ότι όπως ισχύει και για τους ενήλικες ένα παιδί θεωρείται ότι είναι πλήρως προστατευμένο μετά την παρέλευση 2 εβδομάδων από την δεύτερη δόση του εμβολίου. Μετά το χρονικό αυτό διάστημα τα παιδιά μπορούν να επιστρέψουν πλήρως στις δραστηριότητες που είχαν πριν την πανδημία, όπως αθλητικές δραστηριότητες, συμμετοχή σε ομάδες χορού κλπ.

Οι παρενέργειες φαίνονται στην εικόνα 1:

Όπως και στους ενήλικες, εμφανίζονται συνήθως μετά τη δεύτερη δόση, είναι ήπιες και παρέρχονται μέσα σε 48 ώρες. Πριν από λίγους μήνες (Απρίλιος του 2021) σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά δημοσιεύτηκαν ορισμένες αναφορές σχετικά με την εκδήλωση μιας σπάνιας επιπλοκής στα παιδιά σαν αποτέλεσμα του εμβολιασμού έναντι του Covid-19. H επιπλοκή αυτή εμφανίζεται σαν φλεγμονή των καρδιακών μυών (μυοκαρδίτις) είτε του περικαρδιακού σάκου (περικαρδίτις).

Η συχνότητα της παραπάνω επιπλοκής του εμβολίου υπολογίζεται περίπου σε 18 περιπτώσεις ανά ένα εκατομμύριο εμβολιασμούς. Εμφανίζεται συχνότερα στις ηλικίες 12-29 ετών, λίγες μέρες μετά την 2η δόση του εμβολιασμού. Τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγες ημέρες μετά τον εμβολιασμό με πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, αίσθημα παλμών και φτερουγίσματα στην καρδιά. Ευτυχώς η παραπάνω επιπλοκή δεν προκαλεί σοβαρά προβλήματα, διαρκεί λίγες εβδομάδες και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται ούτε θεραπεία. Από την άλλη μεριά, εάν ένα παιδί που δεν είναι εμβολιασμένο νοσήσει από τον ιό Covid-19 τότε η πιθανότητα να παρουσιάσει -εκτός των άλλων επιπλοκών που προαναφέρθηκαν- μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα είναι έξι φορές μεγαλύτερη.